Nanotechnologia w Polsce

Rozwój nanotechnologii napędzają liczne przedsięwzięcia uniwersytetów, instytutów naukowych, klastrów i stowarzyszeń, a także prywatnych firm. Jak wygląda jednak sytuacja tej dziedziny w Polsce?

Od 2014 r., co rok Główny Urząd Statystyczny raportuje sytuację rynku nanotechnologii w Polsce. Z raportu za rok 2016 (raporty za dany okres publikowane są pod koniec roku następnego, raport za rok 2017 powinien zostać opublikowany pod koniec 2018), dowiedzieć się można, że wówczas 107 przedsiębiorstw prowadziło działalność w obrębie nanotechnologii,co stanowi wzrost w wysokości 5,9% w stosunku do roku 2015, zaś 62% w porównaniu do roku 2014. Nie są to jednak wszystkie podmioty zaangażowane w badania nanotechnologiczne, gdyż sumaryczna liczba tychże wyniosła 172. Rośnie również zatrudnienie w tej gałęzi przemysłu, przewagę w tym względzie mają jednak instytucje naukowe ponad przedsiębiorstwami – w sektorze przedsiębiorstw zatrudnione były 1043 osoby, przy 1889 pracujących w szkolnictwie wyższym, a liczby te dotyczą wyłącznie działalności badawczo rozwojowej [1].

Jak również wynika ze wspomnianego raportu, większość przedsiębiorstw zajmuje się badaniem oraz opracowaniem nanomateriałów – stanowią one blisko 80% wszystkich firm zaangażowanych w badania nanotechnologiczne. Niezbyt optymistycznie wygląda natomiast sytuacja firm zaangażowanych w rozwój metod nanomedycyny – z 5 firm obecnych na rynku w roku 2014, pozostały zaledwie 3. Co również może martwić, spadają nakłady finansowe na działalność B+R w obrębie nanotechnologii – w roku 2016 wydano 250 mln zł, co stanowi zaledwie ponad połowę kwoty wydanej w roku 2014 (471,1 mln zł) [1].

Działania firm obecnych na rynku, a także młodych przedsiębiorców planujących zakładanie działalności wspierają instytucje naukowe, a także organizacje otoczenia biznesu – takie jak Fundacja Wspierania Nanonauk i Nanotechnologii Nanonet. Działalność takiej fundacji opiera się na mecenacie, wspieraniu naukowców w prowadzeniu projektów badawczych, a także wspieraniu rozwoju nanotechnologii poprzez szerzenie współpracy między nauką i biznesem. Dzięki temu, udało się stworzyć pierwszy w Polsce stowarzyszenie firm działających w dziedzinie nanotechnologii – Śląski Klaster NANO. W ramach rozwoju tej organizacji, powołano również drugą strukturę. We współpracy z EIT+ powstał Dolnośląski Klaster Nanotechnologii, międzyregionalna instytucja o dużym potencjale, mająca wspomóc przedsiębiorców.

Przedsiębiorcy i osoby zainteresowane tematem, mogą zasięgnąć wiedzy oraz poznać innych badaczy związanych z nanotechnologią, podczas organizowanych w Polsce licznych konferencji naukowych. O zastosowaniu nanotechnologii w medycynie, posłuchać można będzie na krakowskiej konferencji Life Science Open Space, odbywającej się 11 października 2018. Politechnika Wrocławska również organizuje swoją konferencję, poruszającą tematykę nanotechnologii. Prelegenci mają szansę się zaprezentować na corocznej, Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej „Nanotechnologia wobec oczekiwań XXI w.” (grudzień 2018), Krajowej Konferencji Nanotechnologii (odbywa się co 2 lata, najbliższa edycja w 2019 r.), a także na dorocznym wydarzeniu Śląskiego Klastra NANO – InterNanoPoland. Na tym ostatnim, poruszono i przedstawiono wiele interesujących dokonań i projektów w dziedzinie nanotechnologii, od nowej generacji biokompatybilnych nanocząstek i cienkich filmów stosowanych w wykrywaniu i terapii nowotworowej, przez nowe urządzenia medyczne do wykrywania osteoporozy we wczesnych stadiach, zastosowanie nanolitografii do produkcji urządzeń typu LOC („laboratorium czipowe”), aż po struktury grafenowe o możliwych zastosowaniach militarnych [2].

Była to również doskonała okazja dla przedsiębiorców, ze względu na odbywający się konkurs dla startupów z branży technologicznej. W 2017 wyróżniono pochodzącą z Zielonej Góry firmę Advanced Graphene Products, wrocławskie Nanoceramics, a także pochodzącą z Alwernii spółkę nanotechnologiczną Smart Nanotechnologies. Pomimo, że wyróżnień się nie doczekały, na rynku obecne są inne ciekawe spółki. Nanocząsteczki w dermokosmetyce oraz produkcji suplementów diety stosuje kielecka firma INWEX, w tej samej branży operuje firma Nanolaboratory Nantes, która oferuje m.in. kosmetyki, suplementy diety oraz NANOwodę. Dzięki współpracy z Uniersytetem Łódzkim, powołana została firma NPIN – Nanoparticles Innovation, która produkuje oraz sprzedaje nanocząstki metali szlachetnych – złota, srebra, platyny, ale także miedzi. We Wrocławiu swoją siedzibę ma Nanores, laboratorium badawczo-rozwojowe, prowadzące liczne analizy nanocząstek oraz pracujące nad NanoPatterningiem – innowacyjną metodą, pozwalającą na zmianę właściwości świetlnych kamieni szlachetnych. Jest to zaledwie kilka przykładów, pokazujących iż istnieje miejsce na polskim rynku dla innowacyjnych biznesów, specjalizujących się w nanotechnologii [3].

Potencjał w rozwoju przemysłu nanotechnologicznego w Polsce, dostrzeżono już w 2006 roku, kiedy to Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego opublikowało narodową strategię dla Polski w dziedzinie nanotechnologii [4]. Minęło już 12 lat i udało się osiągnąć część z zawartych tam postulatów – polskie przedsiębiorstwa opracowują innowacyjne produkty oparte o nanotechnologię, uczelnie kształcą specjalistów, a także doktorów w dziedzinie nanotechnologii, istnieją także sieci współpracy dla firm oraz naukowców. Sytuacja na rynku kształtuje się pozytywnie i pozwala być optymistycznym, jeżeli więc ktoś szuka dziedziny z przyszłością, nanotechnologia może być właściwym wyborem.


Źródła:

  • [1] – Główny Urząd Statystyczny – Biotechnologia i nanotechnologia w Polsce w 2016 roku, 2017
  • [2] – NANONET – InterNanoPoland 2018 Absract Book, 2018
  • [3] – INNPoland – To nieprawda, że w Polsce nie ma wysokich technologii. Rynek nanocząsteczek jest u nas już wart prawie 400 mln złotych, 2015
  • [4] – MniSW – Nanonauka i Nanotechnologia, Narodowa Strategia dla Polski, 2006

Autor: Michał Gołąbek, ExecMind – International Executive Search

Michał Gołąbek jest absolwentem Inżynierii Biomedycznej na AGH, w specjalności bionanotechnologie, kontynuował również edukację na studiach podyplomowych z Biologii Molekularnej na Uniwersytecie Jagiellońskim. Obecnie pracuje w firmie ExecMind, gdzie zajmuje się łączeniem czołowych talentów naukowych, z całego świata, z możliwościami rozwoju w sektorze Life Science i technologii medycznych, a także analizą rynku biotechnologicznego.

Artykuł przygotowany w ramach projektu ProBio Małopolska