Prawidłowa higiena jamy ustnej u pacjentów zakwalifikowanych do leczenia operacyjnego

Operacyjne leczenie chorób serca, ze względu na rozległość oraz stopień skomplikowania, jest obarczone podwyższonym ryzykiem wystąpienia infekcji w okresie okołooperacyjnym. Najnowsze wytyczne leczenia i zapobiegania infekcyjnego zapalenia wsierdzia, opracowane przez American Heart Association, podkreślają znaczenie prawidłowej higieny jamy ustnej pacjentów zakwalifikowanych do leczenia operacyjnego. Kadra naukowców Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II przy współpracy z Biurem Wspierania Badań i Rozwoju nie pozostając obojętna na najnowsze doniesienia organizacji międzynarodowych wytyczyła sobie nowy cel w badaniu pt.: „Badanie stomatologiczne pacjentów zakwalifikowanych do leczenia kardiochirurgicznego – PREVENT”.

Zęby a serce

Stan higieny jamy ustnej w polskim społeczeństwie zostawia wiele do życzenia. Sami wiemy jak często w ciągu dnia myjemy zęby oraz kiedy ostatnio byliśmy u stomatologa na badaniu kontrolnym. Wielu z nas idzie do dentysty dopiero „jak boli”, a to jest zdecydowanie za późno. W oparciu o wyniki naszego badania możemy stwierdzić iż ponad 30% pacjentów myje zęby raz dziennie lub nie myje zębów w ogóle. Ponad 40% badanych w ogóle nie chodzi na wizyty kontrolne do stomatologa. Wpływ na stosowanie prawidłowych nawyków prozdrowotnych ma miedzy innymi miejsce zamieszkania oraz wiek. Najwięcej pacjentów nie myjących zębów lub protez było w grupie >70 roku życia (6%) oraz mieszka poza większymi miastami. Najczęściej (2 razy dziennie lub częściej ) zęby myją pacjenci z chorobą zastawek serca.

Prawidłowa higiena jamy ustnej u pacjentów zakwalifikowanych do leczenia operacyjnego
Zdjęcie pantomograficzne przed sanacją jamy ustnej – liczne ogniska zapalne.

Ból zęba oznacza obecność zapalenia, a co za tym idzie obecność bakterii w jamie ustnej. Często ból mija po paru dniach, ale nie oznacza to że ząb sam się wyleczył. Bakterie pozostają, a przy nadarzającej się okazji, na przykład w wyniku spadku odporności po operacji kardiochirurgicznej, ulegają aktywacji i mogą zaatakować cały organizm. Taki stan, w którym bakterie znajdują się we krwi nazywamy bakteriemia.
W konsekwencji dochodzi do sepsy czyli zespołu ogólnoustrojowej reakcji zapalnej (SIRS) wywołanym zakażeniem. Jest to bardzo poważny stan, który może w krótkim czasie doprowadzić do śmierci.

Zęby a operacja kardiochirurgiczna

Prawidłowa higiena jamy ustnej u pacjentów zakwalifikowanych do leczenia operacyjnego
Infekcyjne zapalenie wsierdzia sztucznej zastawki serca.

Jednymi z najczęstszych powikłań po operacjach kardiochirurgicznych, oprócz powikłań związanych z właściwą operacją serca, są powikłania infekcyjne, w tym sepsa. Wystąpienie infekcji czy sepsy zwiększa ryzyko śmierci oraz przedłuża znacznie pobyt pacjenta w szpitalu. Szczególnie pacjenci po operacjach kardiochirurgicznych, ze względu na rozległość ran operacyjnych oraz dodatkowe czynniki obciążające pacjenta (wiek, dodatkowe choroby), są szczególnie narażeni na wystąpienie infekcji. W naszych badaniach udowodniliśmy iż pacjenci z nieprawidłowym stanem higieny jamy ustnej (u których nie wykonano prawidłowej sanacji jamy ustnej) mają sześć razy większe ryzyko infekcji po operacjach kardiochirurgicznych.

Co możemy zrobić ?

Wielu lekarzy i organizacji międzynarodowych podkreśla znaczenie profilaktyki przed operacjami kardiochirurgicznymi. W naszym Szpitalu wprowadziliśmy system oceny przedoperacyjnej pacjentów, którego ważnym elementem jest konieczność posiadania przez pacjenta zaświadczenia od stomatologa, o wykonaniu prawidłowej sanacji jamy ustnej. Należy pamiętać o konieczności dbania o stan naszych zębów oraz regularnych wizytach u stomatologa.

Projekt celowy był współfinansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki Badań i Rozwoju, umowa nr 04412/C2R9-6/2009, z dnia 10.06.2009r.

Narodowe Centrum Badań i Rozwoju
Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Więcej informacji na temat projektu: http://www.szpitaljp2.krakow.pl/Badanie-stomatologiczne-pacjentow-zakwalifikowanych-do-leczenia-kardiochirurgicznego-PREVENT

Prof. dr hab. n. med. Jerzy Sadowski
Kierownik Projektu
Dr n. med. Janusz Konstanty-Kalandyk
Członek Zespołu Badawczego, Kardiochirurg,
Oddział Kliniczny Chirurgii Serca, Naczyń i Transplantologii
Dr Aleksandra Kalandyk-Konstanty
Członek Zespołu Badawczego, Stomatolog
Poradnia Stomatologii Zachowawczej z Endodoncją Uniwersyteckiej Kliniki Stomatologicznej w Krakowie

PODZIEL SIĘ